balbula

'-a' artikulu determinatuak ondo funtzionatzen du kin preposizioak

Txopik galdetú atzo : ¿Zein edo nolakoa izango zen artikulo determinatua kin preposizioak? " -a " artikulu determinatuak ondo funtzionatzen du kin preposizioak , halan ze, oro har, ez du erakusten arazorik . Adibidez an: Txoria kokatu zén gain teilatua . non " teilatua " dá teilatu konkretu bat . Beste adibide bat: Etorri zen kin txoria zein kokatu zen gain teilatua . non " txoria " dén justuki húra " zein kokatu zen gain teilatua ". Pluraletan ere, berdin ondo joaten da: Txoriak kokatu zirén gain teilatuak . non " teilatuak " dirá teilatu konkretu batzuk . Edo: Etorri zen kin txoriak zein kokatu ziren gain teilatuak . non " txoriak " dirén justuki háiek " zein kokatu zen gain teilatua ". Egoki iritziz gero, areagotu liteke determinazioa kin " artikulu-erakusle " bat: Txoria kokatu zen gain teilatuori zein esan nizun atzo. edota bidéz zehaztaile bat nola " justuki ", " zehazki " edo " propioki ": Txoria kokatu zén justuki gain teilatua zein esan nizun atzo. Txoria kokatu zén justuki gain teilatuori zein esan nizun atzo. Indeterminazioa ere, oro har, adierazi daiteke bidéz ohiko bide indeterminatuak (" bat ", " zenbait ", " -ren bat ", " edozein ",...): Txoria kokatu zén gain teilatu bat . Txoria kokatu zen gain teilatu batzuk zein ziren oso politak. Ikus ere a sarrera titulatzén " Prozesua dá orokorra eta partikularra ere ", non genioén: Esan nahi baita ze, orohar, " -a " artikuluak ondo egin ohi du bere lan determinatzailea noiz joán barru sintagma prepositibo bat .  2020/09/29 - 00:00:00

Leizarraga (1571): 'Eliçá ezten Eliça'

Mintzo ginen atzo burúz azentuak e Leizarraga , aipatuz Schuchardt-en lana (" Introducción a las obras de Leizarraga ", 1986:69 [1900, alemanezko originala]), eta orain gure asmoa dá hastea egitén repaso txiki bat gain erabilerak zein aipatú Schuchardt-ek an bere lan hori. Has gaitezen aipatuz Schuchardt-ek zehaztutako lehenengo erabilera, non azentuatuko litzake izen baten " -a " epentetikoa (izenak berez dakarrena) noiz gehitzen zaio " -a " artikulu determinatua (" -á " = " -a + -a "), bitarten " -a " epentetiko indeterminatua ez (" Eliçá ezten eliça "): Kasu horietan, Leizarraga erabiltzen ari da azentua finéz ezberdindu izen determinatuak (kin azentua) ti euren versio indeterminatuak (gaben azentua). [ ⇶ ]  2020/09/28 - 00:00:00

Schuchardt (1900) burúz Leizarragaren azentu akutua: '..., tiene que indicar la vocal más fuertemente acentuada de la palabra'

Gogoratzen genuen atzo ze: Azentuak aspalditik erabili dira euskaraz (ikus adibidez Leizarraga), eta gaur egun ere izan daitezke ondo erabilgarriak afin desanbiguatu edo sinpleki lagundu deskodifikatzen textua arinago . [ Balbula, 2019 ] aipatuz hor Leizarraga; baina, zér dakigu buruz erabilera azentuala e Leizarraga ? Nóla erabiltzen zituen Leizarragak azentuak? Ikus dezagun Hugo Schuchardt hizkuntzalariak zer dioskun an bere " Introducción a las obras de Leizarraga " (1986:68 [1900, alemanezko originala]): Beraz, eta hasteko, Leizarragaren azentua litzaké azentu tonikoa , erakutsíz, noiz agertzen den, " ...la vocal más fuertemente acentuada de la palabra ", esan nahi baita vokal tonikoa . Baina, egun, azentuak izan litezké sinpleki diakritikoak , erakusleak , ez-derrigor-tonikoak , zeinen helburua izanen litzake justuki desanbiguatzea edo laguntzea interpretatzén (irakurtzen edo intonatzen) textua. Gogora dezagun aurreko sarrerako adibidea ganik Axular: Lehenbicico athea eta portale principala, da beguietaco vista. Visus . [Axular, Guero, 1643] zein, genioenez , idatzi liteke erabiliz azentu diakritiko bat (ordeztuz koma), argiki erakutsiz zéin den estruktura informatiboa e esaldia (azentu horiek izanen liraké beti ere optatiboak ): Lehenbicico athea eta portale principala dá beguietaco vista. Visus . Gero, intonazio konkretua (non sartuko genituzke aukerako pausak , aukerako enfasiak , aukerako intonazio zintzilikatzaileak ...) dá gelditzen eskú hiztuna .  2020/09/27 - 00:00:00

Komak eta... azentuak

Genióen hemen ze hala komek nola koma garaiek gehiago sugeritzen dute pausa ezenez jarraitutasun fluitua : Atzo azpimarratzen genuen nóla helburu diferenteek eskatu ohi dituzté soluziobide diferenteak ere, eta nóla gaur egungo puntuazioak ez luken bilatu behar sinpleki leuntzeá zurruntasun buruazkena (horretarako zatituz diskursoa an adreilu ez-horregatik gutxiago buruazkenak ), baizik, kontrara, saiatu beharko litzakela bideratzén fluitate burulehena , argiki markatuz aurrerabideak nondik irakurketa ibil dadin seguru eta gustoso . Zentzu horretan, iruditzen zaigu ze hala komek nola koma garaiek gehiago sugeritzen duté pausa ezenez jarraitutasun fluitua , eta, esan dugunez, ez da hori gure helburua . Hortaz, ez bata ez bestea ez lirake biderik egokienak afin provokatu irakurketa fluitu-gozotsuena , are gutxiago noiz existitzen den puntuazio bat gutxiago agresiboa eta gutxiago zatitzailea nola den azentua , zein den mekanismo ondo gardenagoa , ondo erabilgarriagoa , ondo orokorragoa , ondo erosoagoa , ondo fluituagoa , eta ondo egokiagoa . [ Balbula, 2019 ] eta hemen ze azentuak ez lirake izan behar soilik desanbiguatzaileak , baizik laguntzaile hutsak ere : Azentuen erabilera optatibo hori, bestalde, ez litzake egon behar baldintzatua ki existentzia hen anbiguetate sintaktiko-interpretatiboa . Esan nahi baita ze, askotan, nahiz teknikoki ez existitu halako anbiguetaterik, arinago interpretatuko dugu textua baldin erabilí azentu bat , ez afin desanbiguatu, baizik, sinpleki, nahizik lagundu deskodetzen textua azkarkiago eta aisago . [ Balbula, 2019 ] eta azkenik hemen jartzen genuén adibide hau: Axularrek zún idatzi an bere " Guero " (1643): Lehenbicico athea eta portale principala, da beguietaco vista. Visus . [Axular, XLI] zein orobat idatzi liteké erabilíz azentu bat gain aditza: Lehenbicico athea eta portale principala dá beguietaco vista. Visus . hala eginez irakurketa akaso fluituago . Azentuak aspalditik erabili dira euskaraz (ikus adibidez Leizarraga), eta gaur egun ere izan daitezke ondo erabilgarriak afin desanbiguatu edo sinpleki lagundu deskodifikatzen textua arinago . [ Balbula, 2019 ] Bai, orohar, puntuazioa erabiltzen dugu afin desanbiguatu edo sinpleki lagundu deskodifikatzen textua arinago . Eta hor, euskaraz, azentuek bádute zeregin bat , zein, jakina, landu behar da . [ ⇶ ]  2020/09/26 - 00:00:00

Txopi: 'Karramarroen antzera, atzeraka goaz.'

 2020/09/25 - 00:00:00

Erlatibo restriktiboak, sistematikoki gaben koma (explikatiboak kin koma)

 2020/09/24 - 00:00:00

Zorionez, inglesaren puntuazioa garatuz joan da

 2020/09/23 - 00:00:00

Idazle zaharretan, komen erabilera ez da hain argia

 2020/09/22 - 00:00:00

Beriain (1621): '"...adicera ematen digu cuerda ayec ceñes..."

 2020/09/21 - 00:00:00

Beriain (1621): '...cuerda ayec ceñes...'

 2020/09/20 - 00:00:00

Nabigatu euskaraz