Matzorrianori kendute

Matzorrianoanak

Zopako barakatza

Etzien ez dakidxe pistolako ogidxe zer dan. Domekan txapatie erosi zoan baten batek. Beste batek be bai, ta hirugarren batek be bai. Hiru txapata juntau zirien, ta bi eta erdi astelehenien gogortute. Hotza sartu zen, trumoiegaz ta inetasiegaz. Lapiko handidxe ikusi genduen paseoan, aspaldikoa. Kutxiloa be bai. Hotza. Euridxek bentanan kontran zagatie egitten dau kiristalien. Haizie terrible hasi da derrepentien. Farolak jantzan dabiz, toldo bat tatarrez…. Ure irikitten dago. Ogidxe zatitutte, lapiko txikidxen oridxoa txir-txir. Hara goaz! Aaaaaaaaaaahhhhhhhhhhhh….. zelango sensazino dultzea. Oridxoan bañoa. Gero ta beroago. Badakizue barakatz zati batentzat munduen dagoen plazerrik handidxena oridxoan tenperaturie beran azalien igoten sentidutie dala? Txapatie zatidxkekaz juntatu gara hor. Txir-txor, bor-bir. Aaaaaahhhh… Ta, derrepentien… koñakan txorrostadie, gozadie! Su emon dotzie. aaaaaaaaaaaa…. sua, beroa, suaaaaaa…. erreten gaoz… ummm… Ta akabateko dutxa beroa. Ureeee! Ta orain relajau, desegin ta urtu ordubete inguru, ur epeletan, ur beroan… irikitten….Barakatz zopie probau ez dabenak ez daki beroa zer dan.  2015/03/05 - 15:53:05

Tirafondosa enterraute

Neba-arreba ta lehengusu-lehengusiñe asko gara, baie kostako jatzu ezetutie. Normalmentean bisten ez gara egoten, familiako batzuk, pijoanak igual, harek ikusi dozuez inoz halango bricolagean almazen handi baten esposizinoan edo. Han bizimodu ona bai. kalefazinoa, egun guztidxe etzunde, ezer egin barik, ta ganera biher gitxi ta biherra egitteko esperantza gitxi be bai. Baie bestiek gehidxenak ez, bestiok zulo baten edo bestien egongo gara. Batzuek ferreterian kaxoien, ta beste asko beharrien, lurrien edo egurrien sartute porejenploan, zeozereri eusten edo ainbaten inkaute betik.Nirie diferentie da barriz. Kale baten erdidxen nago behien ganien sartute, puntiek apur bat urteten dau baina asko ez. Ez dozue nigez estropezu egingo fazil. Egun batzuk darotez holan, eta segurutik hortxe segiduko dot luzetxu. Inok ez ikusteko moduen, estropezeu bez, sentidu bez… Hortxe, zuluen inkaute.Ondinokarren ez dakitt ondo zetarako egin zostien hamen inkau. Egun beten bizikleta bategaz etorri zirioen, bizikletie inkau egin behar eurien lurrien ta hortxe sartu nintzen ni. Ibili zirien bizikletien ganien musikiegaz ta holan pedaletan apur beten, gero amaittu egin eurien, bizikletie eroan ta tirafondosa hementxe lotu zen, gaur arte.Ta tirafondos abandonau batek ensegidan emoten dotza filosifidxeri, ta pregunten egitten deittu. Porjenplo, zetarako amarrau behar da bizikleta bat? Ta hamen kalien erdidxen zegaittik? Ta tirafondosak gusture bizi behar dire zuloan amarraute ta tapaute? Enterraute ete nago?  2015/03/05 - 15:53:05

Kristeleko lurrune

Eulidxek egun biko bizidxe dekola dinourie, laburre, lata handidxe emon baie segiden tragauten da. Inoz pensau dozue ze ixingo littiken egin biko bizidxe bazeneuko? Zer egitteko denborie eukingo zenduke? Ba, gulangoak, bentanak lausouten doguzen lurrunok ondino gitxiago bizi gara, ordutxu batzuk, minutuek batzuetan, segunduek be bai… Ta halango bizi laburrien gauze bakarra egitten dogu, hanka bikoeri epeltasune sentiduazo. Hanka bikoan begidxek ikusten dau epeltasune, hankako puntek ondino hotzittute dagozela. Lausoak ikusi ta pensaten dau “han ostien beroa”, “hamen kristelan ostien epela”. Ta ensegiden umie arrimauko jaku, ta atzamarran puntie lapizero egindde dibujaten hasiko da, ta ure egitten hasiko da, atzamarran arrastrotik ure jausiko da tantoetan, ta kristela ikusi egin gure ixingo dau, ta kristelan ostien dagoena ikusteko deretxo guztidxe dekola sentiduko dau ta rebuelta baten atzamarrak ta esku guztidxe be atakera botako doskuez, gu lurrunok klaseko kontrarioak ixingo bagiñakezen modure, gu kendu arte borrokan.. ta euli baten modure joango gara… ta jaidxoko dira barridxek… edo ez. edo sartuko direz eulidxek, edo moskitoak, edo ez.  2015/03/05 - 15:53:05

Keixpien jubilaziñoa

Lehenago jentie ailegaten zan edade batera ta pentsaten zeuen beran bizitzie ordureko behar zan moduko luzie izan zala ta asumiduten zan hilteko edadien egoala. Ha edadia izan leike trankilamentien berrogeita hamar edo hirurogei urtekoa. Gaurkoan enkanbioan nonor halango edaien hiltten danien gazterik hil dala pentsaten dogu. Luzetu egin jaku bizitzie ta jubilazinoa ailegau orduko aurretik ondino tartetxue dekogule pensaten dogu. Ba, keixpiori horixe pasau jaku aurton. Betik ta betik bizi ixen gara hamengo uda laburrien bizidxe luzateko esperantza gitxigaz, agostoa akabau ta ensegidan sartuko direz antiziklonak ta borraskak ta egun batetik bestera horreik arraiak, edifizidxoak dibujaten dittuezenak behien ganien, artez-artezak, apur baterako joango direz. Lainoak eguzkidxe kendu, bai, baie keixpie be bai, ta mahats barridxe edo iko barridxek jateko esperantzarik ez dogu eukiten izan urtietan. Baie aurteon difuntuen egunien be dibujau doguz gurutziek ta hormak lurrien. Ta telebisinoan ikusi dogu partea, ta diño frentie sartuko dala, euridxe ta laiñoa, ta sentidu dogu ha eskeletoa kodañiegaz sartuko balitzan modure, baie keixpiok jubilazino luzie eukin dogu aurton, jan dogu mahatsa, jan doguz ikoak… ta joango gara ta etorrko gara bueltan mahatson ardaoa edateko sasoien.  2015/03/05 - 15:53:05

Pedala

Egun beten bizikleten fabriketik urten noan, bizikleta bateri pegaute. Zan halango katxarro bat umeantzako, txikidxe, azule. Egon nintzen denbora baten almazenien, hile batzuk joan ta hile batzuk etorri ta hantxe, urten barik kartoien batute. Gure partideko batzuk eroan zittuzen dendara ta ez ziren bueltan etorri, gu barriz han. Tire, bizitzen guztidxek ezin daurie exitorik eukin ta ze eingo dogu ba?Total, handik urtebetera edo kamoitxu bet etorri zen, kajatan sartute lotu gintzezan azken bizikletak batu, barruen sartu ta tailer batera eroan ginttuzen, han operaridxo bat dedikau zan pedalok soltau ta kaja baten sartutera. Agur esan nontzen nire koadro-txirrinkeri, tristetute hareikaz egin ez nittuzen karrerakaittik, ta ikeratute gugez pedalokaz ze ingo ete zeurien. Inok gure izan ez daben bizikleta bateko piezak ze esperantza euki lei ba?Ta, orain, errobera batera pegaute akabau dot, pareja bategaz. Erroberie atril baten ganien plaza baten erdidxen metro bateko alturen. Lantzien behin eskuek iminten doskuz baten batek ganien, ta erroberieri bueltak emoten hasten da, apur beten, ensegiden kansaten da.Ta ez dakitt ze pensau, pedal bat pozik egoteko motiboa da hau? Deprimidu behar dot? Eskerrak emon behar dotzatez eragiten dostien eskueri?  2014/12/01 - 00:15:04

Txakur periodistien smartphonea

Artxandako perreran ezetu gendun oin dala urte batzuk, txakurran bizitzie laburre ixiten dala ta pentsau ixin dogu gure lagune honezkeroan erretiraute ta kostako hotel baten-edo bizitten egongo zala. Baie, ez, ez dago erretiraute. Uriola.info-n perfila egin dauela ikusi dogu ta aspaldian ikusi barik gagozela kontaktue egitteko aprobetxau dogu. Ta esan dosku bera txakurre ixen baino lehen periodistie dala, ta yake periodikuek ta halangoak krisi totalien dagozen, ta ETBn ta holangoetan txakurre dalez ezin da oposizinoetara presentau, ba ointxe ikusi dau okasinoa berak kontatekoak dekozenak kontateko. Ta esan dotzagu txakur baten ikuspuntuen iguel gauzek ez direzela ikusten Uriola.info-ko irakurliek ikusten dittuzen modure, ta baleikela beran notizidxek ez ixitie publikateko modukoak be (aspaldin ezetan dogu ba!). Ta kontestau dosku hori berak be badakidxela, ta badaki gaur egunien gauzek fotoakaz ta halangokoaz kontau behar direzela, eta egin dabela Leica zaharra aparkau ta akabuko generazinoko smartphonea erosi dau, ta horregaz ibiliko dala atzera ta aurrera ta ikusten dabena retratau ta komentaridxoa egin ta holantxik botako dabela. Ta esan dosku telefonoan modeloa ta dana, ta esan dotzagu ederto egin dabela, ta holantxik egiten direzela gauzek, ta despedidu egin gara. Ta ez dotzagu esan hori telefonoan bateridxe kakamokordoa dala ta egunien bi edo hiru biderrez kargaten ibili behar dala, ta jodiduten bada zerbitzu teknikokoak txotxolo batzuk direzela bez. Baie telefonoagaz hain pozik egon da ze...  2014/06/30 - 17:43:08

Balla beilegidxek

Jeneralmentien urtie almazen baten sartute pasaten dogu gehidxena, baie orain uden eukitten dogu manejoa. Gutako batzuk joaten direz kale galdu batera han erdidxen ifinitte trafikoa ebagitten-edo, ez da entretenidue ixiten egun guztidxe han bakarrik eguzkitten udeko beroagaz, baina trankile bai, ez badator baten bat kotxien edo motoan itsutute ta tragaten ez bazaitu, klaro. Beste batzuk ifinten gaittuez festak edo jentie batuten dan lekuen nun ibili leiken ta nun ez esateko. Hor entretenimiento gehidxago egoten da, bai, baina dana ez da ona ixiten be, e! Jentie asko badago estutu eta estutu ibilten gara, jo be egiten gaittuez, ta bota be bai, baie txarrena ez da hori, txarrena ixiten da gabien edo goixien ganera jausten/botaten jakun guztidxe: likidoa, solidoa ta gelatinosoa, ta hori gitxi bada, baten bateri ez bajako okurriduten gu hartu ta biajien eroatea, hau azkena entretenidua izan leike, baina ez dozu ondo jakitten zelan akabauko dogun. Asko apreziaten dogu entretenimendue bai, uden gehidxenbat, azken baten norbera joan ta etorri barik inok eroan ta ekarri bizi danak horixe gitxienez gure ixaten dau: bestiek entretenidutie.  2013/10/24 - 18:40:05

Asensorak ta arkue

Bizitze guztidxe emon dogu zazpi kalien ganien bata bestieri aittuten, goittik behera, Solokoetxeko eta Begoñeko asensorak, hortxe torre bi gorantza kabokenediko koheteak botateko torrean modukoak, Bilbon monumento ta ganera praktikoak. Narruzko karterako kobradoreak, behar dan modukoak, bista eleganteak goiko partetik, radioa ta txatxara asensoran barruen, bai.Baie azken urtietan emigrantiek etorri jaskuz, gure beharra, betikoa, egiten darie, modernoak eurak, garbidxek, ta aiuntamentuek pagaute, debalde jentientzat. Ifini dituez asensorak Prinen, Iturribiden, Uribarrin, Zurbaranen ta halangoetan, ta gero halango eskalerak kortinglesekoan modukoak be bai, Solokoetxen ta Uribarrin porrejenploan. Metroko asensorak ta eskalerak kontau barik, klaro.Gu bitartien hortxe, goiko partetik bista ona dekogu ta dana ikusten dogu, ta ganera ederto entzuten dozagu batak bestieri Mallonatik Solokoetxera, ta tertuliatxuak eitten doguz arrasti partien kafean orduen. Ta berbaz berba geure balkoitik konklusinoak atara doguz, behin gure kobradore batek leiduten zoan nobela baten pasau zana dago pasaten: baten batek pensau dau zaharrak apurke-apurke garibututen joan behar direzela, asko gara, pensinotan gastue ta ganera pinta txarra emoten dogu, ifiniko dituez barriak, lustrosoak ta modernoak ta gu ustelduten itxi ta kendu. Ez dozue sinistuko iguel, pensauko dozue grilaute gagozela, baie zuek ez zenduzen entzun San Mamesek arkuen gedarrak ta negarrak gure modure, lagunok.  2013/10/24 - 18:40:05

Ranpa ranpantie

Hamen ingeruen aldatza gauze naturala da, euridxen moduko tipikoa edo kamino erdidxen pegaute dagozen txiklien estiloko konstantie. Aldatza dekogu edonora goazela, orain beherantza bueltan gorantza, bizitzien antzera, iguel-iguela. Aldatza gauze handidxe da ba, geure-geurie ta kultural-kulturala, ta horrek esan gure dau aldatz gora ta behera egitteko deretxoa mundu guztidxek euki behar dabela. Orduen oin dala urtetxu batzuk -aldatzan inbentoak dekozenak baino asko-asko-asko gitxiago- hasi zirien aldatza disfrutetako modue daneri emoteko aparatoak ifinten: asensorak, eskailera kortinglesekoak ta funikularrak be bai. Baie horreik jentie ibilten zan lekuetan ifiten zirien gehien baten. aldatz mainstreametan-edo. Badirez aldatz minoritarioak be, kultokoak esaten daurie batzuek. Ta hareitan asensora ta halango inbentoak karuek direlez ta ganera ez direlez ikusten, ba zozer ifini behar da ta egiten direz ranpak eskaileran edo aldatzan ondoan. Ta hortxe nago ni, aldatz minoritario baten erdidxen, ranpa eder garbidxe, barandilien kromauak dir-dir barri-barria lez, dandy baten modura elegante ta estiloso aldatzan erdidxen. Nezesidadie dekonari zerbitzue emoten gusture, ta nezesidaderik ez dekonari neure brillo ta glamourragaz gora ta behera paseotxu bat suabe suabe emoteko gonbitie egitten, aldatzan gustu ta zapore guztidxek gozaten ta saboreaten. Kulturen danik eta espresinorik handidxena hau ez bada ba!  2013/10/24 - 18:40:05

Orri freskoak

Berde-berde gatoz aurten, kostau jaku baina hasi gara arbolan arramatan ta kamino baztarreko hormatan urteten, ta aurton fresko-fresko, berde, pozik. Ure bota dabela, ure ta ure, ez dabela atertu, ta hotza be egin dabela, Sanjuanak arte hotz, bai. Baie badakizue horreik penak onerako be badirezela, ta horren konture arbolak, bedarra, basoa ederto baten paraten direz eguzkitxuek bero apur bet emoten hasten dan orduen. Ta pozik gatoz orri-bedarrok, lorak be alegridxe itzela dakarre, eguzkidxek urten ta hantxe danak pozik, zuek be bai. Ez, ala? Baietz! Baietz ba! Udie, eguzkidxe, alegrie, festak, umorie... dana dator orain. Beittu, porrejenploan, gu, Txurdinagako parkien, hamen hasi gara danok traje barridxek luziduten, berdien klase guztidxek bistan, loran koloriek be danerikoak, elegantzia, marabilie oin paisajie ta jentie. Hain egon behar gara elegante ta eder ze esan doskue Aiuntamientokoak zozer pensaten dabizela hona gurera jentie bisitan parrastadan bialduteko. Guguenheim baino famosoagoak egin behar gara ba!! Hau poztasune! Jentieri primaberako berdetasune gozateko modue emotie, barretxuek, umiek olgetan, jentie eguzkitten oin keixpien gero.... Musikie behar dogu zelebrateko. Aitu! Musikie ifiniko doskue ba! Hortxe datoz kamioiek ta makinek eszenaridxoa ipintten. Oleeeee! Bibabilbao!  2013/10/24 - 18:40:05

Nabigatu euskaraz